قالب وردپرس قالب وردپرس آموزش وردپرس قالب فروشگاهی وردپرس وردپرس
خانه / کتاب / امیر کبیر، قهرمان مبارزه با استعمار

امیر کبیر، قهرمان مبارزه با استعمار

کتاب «امیرکبیر یا قهرمان مبارزه با استعمار» نوشته آیت ‌الله هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام یکی از قدیمی‌ ترین آثار این سیاستمدار بزرگ ایرانی است که برای اولین مرتبه در سال ۱۳۴۶ از سوی انتشارات امیرکبیر و در زیر فشار شدید ساواک منتشر شد. مقارن با سال روز شهادت امیرکبیر ،آیت‌الله هاشمی رفسنجانی درگذشت؛ نوشته امروز تیم کاروژ مروری بر دیدگاه وی درباره امیرکبیر است.

آیت‌ الله علی‌ اکبر هاشمی‌ رفسنجانی، در شب شهادت امیرکبیر به رحمت ایزدی پیوست. به قلم وی آثار زیادی در حوزه تاریخ و سیاست انتشار یافته. خاطرات و روزنوشته هایش درباره تاریخ انقلاب یکی از منابع تالیف انقلاب اسلامی است.

کتاب «امیرکبیر یا قهرمان مبارزه با استعمار» تالیف آیت‌الله علی ‌اکبر هاشمی رفسنجانی، بارها تجدید چاپ شده.به مرور بخش هایی از این کتاب می پردازیم.

بعد از گذشت ۵۰ سال کتاب از سوی همان ناشر قدیمی تجدید چاپ شد. در این اثر به توصیف شخصیت امیر کبیر و تلاش های او برای مبارزه با استعمار پرداخته است.به منابع دوره قاجار توجه خاصی داشته و از تحسین امیر کبیر توسط سفرای خارجی غافل نشده.

 

استعداد فوق ‌العاده و هوش سرشار امیرکبیر

هاشمی هوش امر کبیر را از دید قائم مقام در کتاب گنجانده است:
«قائم‌ مقام در نامه ‌ای به فاضل ‌خان گروسی درباره هوش، ادب و شخصیت روحی میرزا تقی‌ خان می‌نویسد: گوی سبقت از همزه استفهام می‌ رباید. پای تفوق، بر فرق لام ابتداء می‌گذرد. فرقدین را شسع نعلین (دوال ساختن برای کفش) خود نمی ‌شمارد. سخن در اوج فلک الافلاک دارد.» این چنین تعبیرات از شخصی مثل قائم‌ مقام، نسبت به نوکر در خانه خویش بهترین دلیل استعداد فوق‌العاده و هوش سرشار امیرکبیر است.»

 

هاشمی در بخشی از کتاب به عنوان سفرهای سیاسی و تاثیر آن در شخصیت صدراعظم ناصرالدین‌ شاه با اشاره به همراهی وی با شاهزاده خسرو میرزا، فرزند عباس‌ میرزا در سفر به روسیه می‌نویسد: «بازدید از مراکز صنعت و علم روسیه تزاری و برخورد با آن ترقیات شگرف در امیر احساسات خاصی ایجاد کرد. او از فاصله‌ای که میان دو کشور همسایه در ترقی و تکامل مشاهده کرد، به شدت تحت تاثیر واقع شد و رنج برد و در عین حال آتشی در درون سینه‌اش برای تجدید وضع و ایجاد تحول در ایران شعله کشید.»

در بخش دیگری از کتاب نویسنده برخی اقدامات متهورانه امیر را که در دربار صورت می‌گیرد شرح می‌دهد و درباره اقدامات اصلاحی صدراعظم در امور مالی دربار می‌گوید: «در درجه نخست حقوق‌های گزاف را که بدون رعایت تناسب بودجه کشور و ارزش خدمت و کار اشخاص، در سابق برای افراد تعیین شده بود یا به طور کلی حذف کرد و یا قسمتی اضافه کرد و یا قسمت اضافی را زد برای مثال، امیر حقوق شاه را که تا آن‌روز شصت هزارتومان در ماه بود یک مرتبه به ده‌هزارتومان تقلیل داد.»

 

 

دست‌ خط  میرزاتقی ‌خان امیرکبیر

یکی از اسنادی که نویسنده به زیرکی از آن استفاده می‌کند و قصد دارد میزان قدرت و نفوذ امیر در دربار ناصری را به خواننده نشان دهد، استفاده از نامه شاه درباره تعیین حقوقش از سوی امیر است. در بخشی از این نامه می‌خوانیم: «از نامه ذیل که شاه به سهراب‌خان، صندوقدارش نوشته به تعیین این حقوق اشاره کرده و می‌نویسد: «سهراب خان! پولی که برای صرف جیب ما معین شده است ماهی ده‌هزار تومان است، امروز جناب امیرنظام می‌گفت: معین کرده‌ام و به سهراب خان داده‌ام که از اول ثور تا آخر سال، ماه به ماه، ده هزار‌تومان را به حضور بیاورید. فی جمادی‌الاول ۱۲۶۶)» با محدود کردن برداشت شاه از بیت‌المال، خواهی نخواهی دست شاه از بذل و بخشش‌های بی‌حساب بسته شد و قهرا چاپلوس‌ها و کلاش‌هایی که مجرای زرافشان مسدود شده بود، در این باره شاه را با سعایت‌ها و سخن چینی‌ها وادار کردند که به امیرکبیر اعتراض کند و از این‌که پول کافی برای بذل و بخشش‌های شاهانه ندارد، اظهار ناراحتی کند.

اعتقاد به شاه انتقادی است که هاشمی به عملکرد امیرکبیر دارد

امیرکبیر ضمن نامه‌ای فواید این اقدام را برای شاه توضیح می‌دهد و می‌نویسد: «مقرر فرموده بودند، فلان راحت نمی‌گذارد گاه هست که بخاک پای همایون معلوم شده باشد، فدوی در وجوه مخارج اتفاقی (التفاتی) قبله عالم روحنا فداه مضایقه و خودداری می‌کنند… اگر گاهی جسارتی شود از این راه است که می‌خواهد خدمت به شما از جهت پول مخارج لازمه معطل بماند و الامال کلا از خودتان است… فدوی دیناری به احدی نخواهد داد آن وجه را باید به مردم بدهد به مخارج لازمه قشون پادشاهی می‌دهد.»

نویسنده با وجود این‌که اقدامات امیر را در رابطه با اصلاح امور کشور می‌پسندد اما درباره برخی رفتارهای وی نیز انتقاداتی دارد. یکی از انتقادهایی که هاشمی به عملکرد امیرکبیر دارد، اعتقاد به شاه است که این اعتقاد را این‌گونه نقادی کرده و آورده است: «همیشه شاه را مظهر قدرت و بت مقتدر فعال مایشاء و منشاء تمام قدرت‌های کشور معرفی کرده است. این روش با پرورش روح دموکراسی در کشور و میدان دادن به افکار ملت و در سیاست کشور، سازگار نیست و باعث تحکیم موقعیت رژیم دیکتاتوری که منشا همه فلاکت‌های کشور است.»

 

منش استعمارستیزی صدراعظم ناصرالدین شاه

با همه انتقادهایی که نویسنده به رفتار سیاسی و شخصیت امیرکبیر دارد، اما در بخش دیگری از کتاب به ضرورت و اهمیت حضور صدراعظم مصلح ناصرالدین شاه اشاره می‌کند و درباره منش استعمارستیزی وی می‌نویسد: «آ‌‌ن‌طور که تاریخ نشان می‌دهد و قضاوت می‌کند اگر امیرکبیر در آن لحظه حساس به داد کشور و ملت نرسیده بود، ایران پس از تجزیه در شکم فراخ استعمار می‌رفت و نیز اگر دست استعمار پس از مدت کوتاهی امیرکبیر را از میان نبرده بود و چند سال دیگر بر دوره کوتاه خدمتگزاری او اضافه شده بود، اکنون این کشور هم مثل ژاپن در ردیف کشورهای مترقی و پیشرفته جهان قرار داشت.»

آیت‌الله هاشمی در برهه ‌ای از تاریخ به ضرورت سخن گفتن و نوشتن از امیرکبیر پی می‌ برد و با تکیه بر تلاش‌ های استعمارستیز وی کتاب «امیرکبیر یا قهرمان مبارزه با استعمار» را می‌نویسد؛ کتابی که شناختن امیرکبیر را از دریچه استعمار ستیزی‌ اش معرفی می‌کند.

 

امید است با معرفی این کتاب در سالروز فوت آیت ‌الله هاشمی رفسنجانی توانسته باشیم یاد آن مرحوم را در دل های شما زنده کرده باشیم.

می توانید این کتاب ارزشمند را از فروشگاه کاروژ تهیه نمایید

خرید کتاب امیر کبیر

مطلب پیشنهادی

کتاب جستارهایی درباره عقلانیت

کتاب جستارهایی درباره عقلانیت مجموعه مقالاتی پیرامون عقلانیت است که انتشارات ترجمان آن را منتشر …

یک دیدگاه

  1. حالا این کتاب چون مربوط به ان دوران است شاید بدرد بخور باشه .اما کتابای خاطراتش که مملواز چرتیات است خوندش به کشک هم نمی ارزه .تازه یه فتنه گر پیر چه می تونه بگه؟ می رفت خودشو نجات می داد که در دام شیادان با خرفتی اش نیفته

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *